Αντίθετη η Οικολογία -Αλληλεγγύη στο Τεχνικό Πρόγραμμα του ΦΟΔΣΑ
Ενώ οι συστηματικές πυρκαγιές στα κέντρα ανακύκλωσης υποσκάπτουν την υγεία των πολιτών με τις δολοφονικές διοξίνες, ο ΦΟΔΣΑ Κ. Μακεδονίας καταθέτει σε διαβούλευση ένα Σχέδιο Τεχνικού Προγράμματος για το 2026 και συντάσσει ΠΕΣΔΑ χωρίς να γνωρίζει το τελικό εθνικό πλαίσιο. Αυτό τονίζει η Αυτοδιοικητική Κίνηση «Οικολογία – Αλληλεγγύη» και ζητάει αλλαγές στην παραγωγή, συστήματα πόρτα-πόρτα, τοπική κομποστοποίηση, πράσινα σημεία και πολιτικές όπως το “Πληρώνω όσο πετάω”, που μειώνουν δραστικά τα απόβλητα.
«Η διαχείριση των αποβλήτων δεν μπορεί να είναι εργολαβική υπόθεση», δηλώνει ο Δημοτικός Σύμβουλος Θεσσαλονίκης Μιχάλης Τρεμόπουλος. «Οφείλει να είναι κοινωνική πολιτική με στόχο τη μείωση, την επαναχρησιμοποίηση και τη συμμετοχή των πολιτών. Πολιτικές δηλαδή στον αντίποδα της καύσης, που μας τη φέρνουν ως μονόδρομο».
Ο ΦΟΔΣΑ έχει καταστεί αναξιόπιστος όσον αφορά τον προγραμματισμό των τεχνικών του έργων αλλά και της προστασίας του περιβάλλοντος.
Συγκεκριμένα:
Το υπό διαβούλευση Σχέδιο Τεχνικού Προγράμματος του ΦΟΔΣΑ για το 2026 εγείρει σοβαρά ζητήματα ως προς τον στρατηγικό του σχεδιασμό, τη διασύνδεση των επενδύσεων και τη συμβατότητά του με τις ευρωπαϊκές και εθνικές πολιτικές για τη βιώσιμη διαχείριση αποβλήτων.
- Απουσία συνοχής και στρατηγικής σύνδεσης των έργων
Δεν προκύπτει με σαφήνεια πώς όλες αυτές οι επενδύσεις (επέκταση ΧΥΤΑ, κατασκευή ΣΜΑ, ΜΕΑ κ.ά.) εντάσσονται σε έναν ενιαίο, αποκεντρωμένο και κυκλικό σχεδιασμό. Η αποσπασματικότητα των έργων δεν διασφαλίζει ούτε την ορθολογική διαχείριση πόρων ούτε την περιβαλλοντική αποτελεσματικότητα.
Έτσι, διαλύθηκε η σύμβαση για την κατασκευή ΣΜΑ Θερμαϊκού και καθυστερεί η κατασκευή μονάδων επεξεργασίας βιοαποβλήτων. Προβλέπεται αναβάθμιση της μονάδας επεξεργασίας στραγγισμάτων σε τρεις (!) ΧΥΤΑ της Κ. Μακεδονίας (Κιλκίς, Γιαννιτσών, Ανθεμούντα), όμως ουσιαστικά πρόκειται για μια ομολογία πολυετούς αστοχίας στην προστασία του περιβάλλοντος, εφόσον εξαρχής δεν κατέστη εφικτό να αντιμετωπιστούν τα στραγγίσματα σε τόσους πολλούς ΧΥΤΑ ευθύνης του ΦΟΔΣΑ.
- Ενίσχυση ενός αποτυχημένου μοντέλου διαχείρισης
Η συνέχιση και επέκταση των ΧΥΤΑ, η έμφαση σε έργα μεταφόρτωσης σύμμεικτων απορριμμάτων και η απουσία επενδύσεων σε πράσινα σημεία και στη διαλογή στην πηγή, μας φέρνουν πιο κοντά στη μονιμοποίηση της καύσης ως μονόδρομου. Η λογική του “συλλέγουμε – μεταφέρουμε – θάβουμε/καίμε” αντιτίθεται στις αρχές της κυκλικής οικονομίας και της τοπικής ευθύνης.
- Απουσία τεχνικών περιγραφών και στόχων
Για τη Μονάδα Επεξεργασίας Υπολειμματικών ΑΣΑ και οργανικών (ΜΕΑ) Ανατολικού Τομέα, ύψους 110 εκατ. ευρώ, δεν παρέχεται αναλυτική τεχνική περιγραφή. Ποια η προβλεπόμενη δυναμικότητα; Ποιοι οι στόχοι εκτροπής σύμμεικτων; Ποια τα ποσοστά ανάκτησης; Χωρίς αυτά, η έγκριση τέτοιων έργων στερείται τεκμηρίωσης.
Για τη ΜΕΑ Δυτικού Τομέα, που χωροθετήθηκε εντελώς ακατάλληλα κοντά στον ΧΥΤΑ Μαυροράχης, με τις ψήφους μόνο της συμπολίτευσης στη Μητροπολιτική Επιτροπή της Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας (2021), είναι ακόμη σε διαδικασία οριστικοποίησης εγγραφών και “υπό χρηματοδότηση ΕΣΠΑ με ΣΔΙΤ”! Μετά από πολύχρονες διαμαρτυρίες κατοίκων και περιβαλλοντικών οργανώσεων για τα στραγγίδια που σχηματίζουν μαύρες απορροές σε τοπικούς αποδέκτες για να καταλήξουν στον Μπογδάνα και την Κορώνεια, με συνέπειες στις καλλιέργειες της περιοχής, προβλέπεται στο τεχνικό πρόγραμμα επέκταση της εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων, προϋπολογισμού 6 εκ. €, με πρόβλεψη ολοκλήρωσης εντός του 2025 αλλά και πιθανή αναθεώρηση για το 2026, που θα επιβαρύνει τη χρηματοδότηση!
- Αδιαφάνεια σε χρηματοδοτήσεις και στόχους
Ενώ η κυβέρνηση προανήγγειλε νέο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ) εντός του Αυγούστου, ο ΦΟΔΣΑ συντάσσει ΠΕΣΔΑ χωρίς να γνωρίζει το τελικό εθνικό πλαίσιο. Αυτό οδηγεί σε επενδύσεις με βάση ξεπερασμένα δεδομένα και χωρίς στρατηγική κατεύθυνση.
- Απουσία ανοικτών δεδομένων – Έλλειψη διαφάνειας
Στην ιστοσελίδα του ΦΟΔΣΑ Κ. Μακεδονίας δεν είναι αναρτημένα στατιστικά δεδομένα ανακύκλωσης ή στοιχεία μετρήσεων υγρής και αέριας ρύπανσης. Δεν υπάρχει πραγματική αποτύπωση των επιδόσεων κάθε μονάδας, ούτε αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των ήδη υλοποιούμενων έργων. Ένα σύγχρονο τεχνικό πρόγραμμα πρέπει να ενσωματώνει real-time συστήματα παρακολούθησης, προσβάσιμα στο κοινό, ώστε να διασφαλίζεται η λογοδοσία και η αποτελεσματικότητα.
- Χρειάζεται αλλαγή παραδείγματος
Ο ΦοΔΣΑ οφείλει να ενισχύσει την αποκέντρωση στη διαχείριση αποβλήτων, να επενδύσει σε συστήματα πόρτα-πόρτα, στην τοπική κομποστοποίηση, στα πράσινα σημεία και να εφαρμόσει πολιτικές όπως το “Πληρώνω όσο πετάω”, που μειώνουν τα απόβλητα στη ρίζα τους. Δεν είναι ρόλος του να λειτουργεί ως υπερ-φορέας συγκέντρωσης σύμμεικτων.
Ζητούμε άμεση αναθεώρηση του Τεχνικού Προγράμματος και διαμόρφωση ενός νέου σχεδίου με:
- Τεχνικά σαφείς στόχους ανά επένδυση
- Δυναμικότητα και προβλεπόμενες επιδόσεις ανά μονάδα
- Αξιολόγηση οικολογικής και οικονομικής απόδοσης
- Προτεραιότητα στην αποκεντρωμένη διαχείριση, τη διαλογή στην πηγή και τα ανοικτά δεδομένα
- Ενίσχυση κοινωνικών συνεταιρισμών και πρωτοβουλιών πολιτών για μια πιο κοινωνικά προσανατολισμένη διαχείριση.
